Nhật Bản can thiệp tỷ giá: Đồng yên giữ được bao lâu?

Giới phân tích cho rằng áp lực mất giá đối với đồng yên sẽ duy trì ngay cả khi Tokyo có thể tiếp tục can thiệp.

Tại thị trường Tokyo, đồng yên sáng nay giao dịch ổn định trên mức 157,2 yên đổi 1 USD, không có thay đổi đáng kể so với mức chốt phiên ngày 4/5 tại thị trường Mỹ. Trong phiên đầu tuần tại New York, đồng yên có lúc bất ngờ nhảy vọt từ 157,2 yên đổi 1 USD lên còn chưa đầy 156 yên đổi 1 USD, rồi sau đó nhanh chóng thoái lui về ngưỡng 157 yên “ăn” 1 USD.

ÁP LỰC MẤT GIÁ ĐỒNG YÊN TỪ NHIỀU PHÍA

Trong suốt nhiều tuần gần đây, tỷ giá đồng yên đã lình xình ở ngưỡng thấp nhất trong nhiều thập kỷ và giới chức Nhật Bản đã liên tục cảnh báo về khả năng can thiệp vào thị trường ngoại hối để bảo vệ đồng nội tệ. Một đồng yên yếu gây ra những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế Nhật Bản bao gồm đẩy cao lạm phát và gây sức ép lên ngân sách của các hộ gia đình Nhật.

Những lời cảnh báo cuối cùng có vẻ đã trở thành hiện thực vào tuần trước, khi các nguồn thạo tin tiết lộ với hãng tin Reuters rằng nhà chức trách Nhật Bản đã can thiệp bằng cách bán USD để mua yên. Dữ liệu thị trường tiền tệ cho thấy Bộ Tài chính Nhật Bản có thể đã chi 35 tỷ USD để tạo ra cú tăng đột ngột 3% của tỷ giá đồng yên vào hôm 30/4.

Nhận định về cú tăng bất ngờ của đồng yên vào ngày 4/5, giới phân tích cho rằng đó là một lời cảnh báo từ Tokyo đối với các nhà đầu cơ còn đang đặt cược vào sự mất giá của yên. Tuy nhiên, việc yên nhanh chóng trượt giá trở lại sau cú tăng chớp nhoáng cũng cho thấy nhà chức trách Nhật gặp nhiều khó khăn trong việc chống lại xu hướng giảm giá đã kéo dài nhiều năm của đồng yên, nhất là khi họ chỉ dựa vào biện pháp can thiệp.

“Diễn biến vừa rồi của tỷ giá đồng yên có thể phản ánh một sự can thiệp nhỏ, có trọng tâm của nhà chức trách, hoặc đơn thuần chỉ là một biến động thị trường bị khuếch đại bởi mức thanh khoản thấp trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng của Nhật Bản”, chiến lược gia cấp cao Masahiko Loo của công ty State Street Investment Management nhận định với hãng tin Reuters.

“Dù thế nào đi chăng nữa, chủ đích ở đây có vẻ là khiến thị trường phải cảnh giác, thay vì triển khai một sự can thiệp tối đa”, ông Loo nói, cho rằng việc can thiệp chỉ có tác dụng “câu giờ”, còn tăng lãi suất mới là việc cần thiết để giữ giá đồng yên.

Tỷ giá đồng yên đã đương đầu áp lực giảm trong nhiều năm, ban đầu do lãi suất siêu thấp của Nhật Bản, và gần đây hơn, do lo ngại về kế hoạch của Thủ tướng Sanae Takaichi về tăng vay nợ và chi tiêu để kích thích tăng trưởng kinh tế. Hiện tại, áp lực mất giá đối với yên còn đến từ sự phụ thuộc của Nhật Bản vào năng lượng nhập khẩu trong bối cảnh cú sốc giá dầu do xung đột quân sự ở Trung Đông.

Các nhà đầu cơ đã đặt cược mạnh vào sự mất giá của đồng yên dựa trên những yếu tố nói trên. Vị thế bán khống ròng đồng yên đã đạt mức cao nhất gần 2 năm vào tuần trước – theo dữ liệu từ Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC). Giới đầu cơ càng tin tưởng vào việc bán khống yên sau khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 4.

“Tôi cho rằng nhiều nhà đầu cơ xem đợt can thiệp vừa rồi của nhà chức trách Nhật Bản giống như một món quà. Sự phục hồi này của đồng yên lại mở ra dư địa giảm giá đối với đồng tiền này. Nhà đầu cơ lại có một cơ hội để đặt cược vào sự giảm giá của yên và tái khởi động giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade)”, nhà quản lý danh mục Ian Samson của công ty Fidelity International nhận xét với Reuters.

“Động thái can thiệp đã đạt mục tiêu bảo vệ mức tỷ giá 160 yên đổi 1 USD. Nhưng việc này cũng giống như băng bó tạm thời một vết thương cần phải được khâu lại”, chiến lược gia Eric Wallerstein của công ty Clocktower Group nhận định với trang MarketWatch. Ông nói rằng Nhật Bản đang đối mặt cùng lúc với hai nguồn sức ép lạm phát là đồng tiền yếu và cuộc chiến Mỹ – Iran.

Mối quan hệ giữa đồng yên và giá dầu đi theo cả hai chiều. Nhật Bản nhập khẩu 90% lượng dầu thô mà nước này tiêu thụ từ Trung Đông và trả cho việc nhập khẩu dầu đó bằng USD. Bởi vậy, đồng yên yếu làm gia tăng chi phí nhập khẩu dầu nếu tính bằng nội tệ.

Ở chiều ngược lại, giá dầu tăng cũng làm suy yếu đồng yên, vì Nhật Bản cần thêm nhiều USD để trang trải chi phí nhập khẩu. Địa vị “hầm trú ẩn” mà USD đang phát huy mạnh trong bối cảnh chiến tranh càng làm đồng yên thêm yếu.

XU HƯỚNG MẤT GIÁ CỦA YÊN SẼ TIẾP DIỄN

Bởi vậy, để tăng giá đồng yên, Nhật Bản cần hành động nhiều hơn là việc can thiệp vào thị trường ngoại hối. Tokyo có thể cần kết hợp việc can thiệp với tăng lãi suất và giá dầu thấp hơn để đạt được hiệu quả bền vững – theo các nhà phân tích.

Trong khi đó, ông Wallerstein chỉ ra rằng Thủ tướng Takaichi “muốn giữ lãi suất thấp để thúc đẩy chương trình nghị sự chính sách tài khóa nới lỏng nhằm kích thích kinh tế”. “Bà Takaichi hy vọng rằng việc can thiệp thị trường có thể giúp quản lý tỷ giá đồng yên, làm suy yếu lạm phát và giảm chi phí nhập khẩu dầu của Nhật Bản. Nhưng tăng lãi suất mới là việc phải làm để giải quyết cả hai vấn đề này cùng lúc”, ông nói với MarketWatch.

Giới phân tích ở Phố Wall tỏ ra nghi ngờ về khả năng tỷ giá yên có thể duy trì bền vững sau đợt can thiệp vừa rồi.

Các chiến lược gia của Citigroup nhận định giá dầu cao có thể tiếp tục gây áp lực giảm giá lên yên Nhật. “Việc can thiệp chỉ có tác dụng làm cầu nối giữa những thay đổi trong các yếu tố nền tảng. Giao dịch dựa trên kỳ vọng vào sự tăng lạm phát ở Nhật Bản đã quay trở lại trong những tuần gần đây do chiến tranh ở Trung Đông. Trong thời gian tới, có khả năng kỳ vọng giá dầu cao hơn lâu hơn sẽ tiếp tục đẩy cao mối lo lạm phát”, báo cáo của Citigroup nhận xét.

Tốc độ lạm phát lõi ở Nhật Bản, thước đo loại trừ giá thực phẩm tươi sống, là 1,8% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn so với mục tiêu lạm phát 2% mà BOJ đề ra. Tuy nhiên, đây vẫn là một mức lạm phát cao đối với một nền kinh tế đã có nhiều thập kỷ chật vật vì giảm phát và lạm phát gần 0% như Nhật.

Theo tiết lộ của nguồn thạo tin với hãng tin Bloomberg, Nhật Bản đang cân nhắc can thiệp vào thị trường dầu giao sau nhằm giải tỏa áp lực mất giá đối với đồng yên, vì các nhà hoạch định chính sách nước này coi giá năng lượng tăng cao là nguyên nhân chính khiến yên mất giá so với USD.

Barclays cho rằng nếu đồng yên tiếp tục bị bán khống, Nhật Bản có thể tiếp tục can thiệp vào thị trường ngoại hối. Theo ngân hàng này, lịch sử cho thấy tình trạng bán khống dai dẳng đồng yên thường dẫn tới những động thái can thiệp liên tiếp từ Tokyo.

Tuy nhiên, các nhà phân tích khác cũng chỉ ra rằng bối cảnh toàn cầu hiện nay đồng nghĩa rằng các động thái can thiệp của Tokyo khó có thể thay đổi thực tế là lãi suất của Nhật Bản vẫn thấp hơn tốc độ lạm phát và thị trường không còn kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất trong năm nay.

“Động thái can thiệp của Nhật Bản không ảnh hưởng gì đến quan điểm của chúng tôi rằng đồng yên còn mất giá trong trung hạn”, một báo cáo của ngân hàng JPMorgan Chase viết, dự báo tỷ giá yên giảm về mức 164 yên đổi 1 USD vào cuối năm nay.

“Đối với những đồng tiền được giao dịch tự do theo chế độ tỷ giá thả nổi, với một quy mô thị trường lớn, như yên Nhật, rất khó để việc can thiệp tỷ giá có thể điều chỉnh hay đảo ngược một xu hướng tỷ giá bị chi phối bởi các yếu tố nền tảng”, báo cáo nhận định.